“საბჭოთა მემკვიდრეობის ტრავმებს დღეს სერიოზულად ვიმკით - ამიტომ კიდევ ბევრი აქვს ახალგაზრდებს საბრძოლი“ - ოლგა ბაბლუანი “ბაბლუანების კინოსა“ და შვილების შესახებ. 

Detected Manipulations & Suggested Changes

Oversimplification

რთული ისტორიული, პოლიტიკური და სოციალური პროცესების ზედმეტად გამარტივებული, ერთგანზომილებიანი აღწერა.

„ორი ოჯახიდან ერთი, სტალინის რეპრესიებიდან გამომდინარე, არ არსებობს ადამიანი, რომელიც დახვრეტილი არ ყოფილიყო.“ „ფაქტობრივად ზონა იყო. ზონიდან რომ გადიხარ, შეიძლება სულ სხვა ადამიანი იყო.“ „ეს არის რაღაც პოსტსაბჭოთა კავკასიური, ველური, კაპიტალისტური, რაღაც ნეოფეუდალისტური პოლიტიკური ღერძით - აბსოლუტური სიგიჟეა. ამიტომ რა წყობაა, ჯერ კიდევ კარგად არ ვიცით.“

3 suggestions

ზუსტი, შემოწმებადი მონაცემების გამოყენება ან მინიმუმ მითითება, რომ საუბარია მეტაფორულ/ემოციურ შეფასებაზე, არა სტატისტიკურ ფაქტზე. напр.: „ძალიან ბევრ ოჯახს შეეხო რეპრესიები“ ნაცვლად „ორი ოჯახიდან ერთი... არ არსებობს ადამიანი, რომელიც დახვრეტილი არ ყოფილიყო“.

„ფაქტობრივად ზონა იყო“ ტიპის მეტაფორების წინ ან შემდეგ დამატება, რომ ეს არის პირადი განცდა: „ჩემთვის ეს სისტემა ჰგავდა ზონას“.

„ველური, კაპიტალისტური, ნეოფეუდალისტური, აბსოლუტური სიგიჟეა“ ტიპის შეფასებების ნაცვლად უფრო აღწერითი, კონკრეტული ფორმულირებები: „სისტემა, სადაც ერთდროულად ჩანს კაპიტალიზმის ელემენტები, კლიენტელიზმი და სუსტი ინსტიტუტები“.

Appeal to emotion

ემოციურ, შიშზე, აღშფოთებაზე ან მორალურ აღშფოთებაზე დამყარებული არგუმენტაცია, ფაქტობრივი დასაბუთების გარეშე.

„სასაცილო იქნება ვთქვათ, რომ 200 წელი რუსეთი იყო ჩვენი ასეთი ‘დამპყრობელი’ და რანაირად შეიძლება, რომ დღეს რუსეთზე არ იყო მიბმული. ეს გამორიცხულია.“ „ეს იყო ეპოქალური, სოციალური დრამა.“ (ფილმის შეფასებისას, როგორც „მორალური კოდექსი“ მთელი თაობისთვის) „ეს არის რაღაც პოსტსაბჭოთა კავკასიური, ველური, კაპიტალისტური, რაღაც ნეოფეუდალისტური პოლიტიკური ღერძით - აბსოლუტური სიგიჟეა.“

3 suggestions

ემოციური შეფასებების პარალელურად დამატება კონკრეტული მაგალითებისა და წყაროების: როგორ ერევა რუსეთი არჩევნებში, რა მექანიზმებით, რა ფაქტებია დადასტურებული.

„სასაცილო იქნება ვთქვათ“ ტიპის ფრაზების შეცვლა უფრო ნეიტრალური ფორმულირებით: „რთულია წარმოიდგინო სრული დამოუკიდებლობა, თუ გავითვალისწინებთ...“.

ფილმის „მორალურ კოდექსად“ გამოცხადებისას ხაზგასმა, რომ ეს არის სუბიექტური შეფასება: „ჩემი თაობის ბევრი ადამიანისთვის ეს ფილმი იქცა ერთგვარ მორალურ კოდექსად“.

Hasty generalization

შეზღუდულ გამოცდილებაზე ან შერჩევით მაგალითებზე დაყრდნობით ფართო, ზოგადი დასკვნების გამოტანა.

„ორი ოჯახიდან ერთი, სტალინის რეპრესიებიდან გამომდინარე, არ არსებობს ადამიანი, რომელიც დახვრეტილი არ ყოფილიყო.“ „დღეს ყოველდღიურად ამის ნაშთს ვიმკით.“ (საბჭოთა ტრავმებზე, როგორც უნივერსალურ გამოცდილებაზე) „ეს არის რაღაც პოსტსაბჭოთა კავკასიური, ველური, კაპიტალისტური...“ (მთელი სისტემის ერთგვაროვანი, ნეგატიური დახასიათება)

3 suggestions

ზოგადი ფორმულირებების შეცვლა უფრო ფრთხილი, შეზღუდული მასშტაბის ფორმულირებებით: „ძალიან ბევრ ოჯახს შეეხო რეპრესიები“; „საზოგადოების მნიშვნელოვან ნაწილზე დღემდე მოქმედებს ეს ტრავმა“.

სადაც შესაძლებელია, დამატება: „ჩემი დაკვირვებით“, „ჩემი გამოცდილებით“, „ჩემს გარემოცვაში“ – რათა მკითხველმა დაინახოს, რომ ეს არის პერსონალური/general impression და არა უნივერსალური ფაქტი.

სისტემის შეფასებისას აღიარება, რომ არსებობს განსხვავებული ხედვებიც: „ჩემთვის ეს სისტემა ასე გამოიყურება, თუმცა სხვები შეიძლება სხვაგვარად აფასებდნენ“.

Biased language

ემოციურად დატვირთული, ღირებულებით დატვირთული სიტყვების გამოყენება, რომლებიც მკითხველს წინასწარ განაწყობს.

„რუსეთი იყო ჩვენი ასეთი ‘დამპყრობელი’.“ „ეს არის რაღაც პოსტსაბჭოთა კავკასიური, ველური, კაპიტალისტური, რაღაც ნეოფეუდალისტური პოლიტიკური ღერძით - აბსოლუტური სიგიჟეა.“ „ფაქტობრივად ზონა იყო.“

3 suggestions

„დამპყრობელი“ შეიძლება დარჩეს, როგორც ისტორიულად გამოყენებული ტერმინი, მაგრამ სასურველია დამატება ისტორიული კონტექსტისა და ალტერნატიული შეფასებების: „რუსეთის იმპერიული პოლიტიკა, რომელსაც ბევრი მკვლევარი დამპყრობლურს უწოდებს“.

„ველური“, „აბსოლუტური სიგიჟეა“ ტიპის სიტყვების შეცვლა უფრო ნეიტრალური, ანალიტიკური ტერმინებით: „არასტაბილური“, „ინსტიტუციურად სუსტი“, „კლიენტელისტური“.

„ფაქტობრივად ზონა იყო“ – დამატება, რომ ეს მეტაფორაა: „ჩემთვის ეს სისტემა ჰგავდა ზონას“.

Unsubstantiated claims

მტკიცებულებების, წყაროების ან მონაცემების გარეშე წარმოდგენილი ძლიერი, ფაქტობრივი პრეტენზიები.

„ორი ოჯახიდან ერთი, სტალინის რეპრესიებიდან გამომდინარე, არ არსებობს ადამიანი, რომელიც დახვრეტილი არ ყოფილიყო.“ „სხვა ქვეყნის არჩევნებში ერევა რუსეთი.“ (კონკრეტული მაგალითების, წყაროების გარეშე) „დღეს ყოველდღიურად ამის ნაშთს ვიმკით.“ (როგორც უნივერსალური, ფაქტობრივი მტკიცება)

3 suggestions

რიცხვობრივი ან მასშტაბური მტკიცებებისას მითითება, რომ ეს არის ჰიპერბოლა ან ემოციური შეფასება: „გრძნობა იყო, რომ თითქმის ყველა ოჯახს შეეხო რეპრესიები“.

რუსეთის ჩარევაზე საუბრისას მინიმუმ ზოგადი მითითება კვლევებზე/ანგარიშებზე: „საერთაშორისო ორგანიზაციების არაერთი ანგარიში მიუთითებს რუსეთის ჩარევაზე სხვადასხვა ქვეყნის არჩევნებში“.

„დღეს ყოველდღიურად ამის ნაშთს ვიმკით“ – გადაკეთება: „საზოგადოების ნაწილზე დღემდე მოქმედებს ამ პერიოდის მემკვიდრეობა“.

Confirmation bias / Narrative fallacy

არსებული შეხედულებების გამყარება მხოლოდ იმ ფაქტების/ისტორიების შერჩევით, რომლებიც ამ ნარატივს ემსახურება; რთული რეალობის მოთხრობად, ხაზოვან ისტორიად გადაქცევა.

პოსტსაბჭოთა მემკვიდრეობის ბლოკი მთლიანობაში: საბჭოთა წარსული → ტოტალური ტერორი და ჩაშვება → დღევანდელი „ველური, ნეოფეუდალისტური“ სისტემა, როგორც ერთიანი, უწყვეტი ნარატივი, სადაც სხვა ფაქტორები (შიდა პოლიტიკა, რეგიონული დინამიკა, ეკონომიკური ტრანსფორმაციები) პრაქტიკულად არ ჩანს.

3 suggestions

ნარატივში დამატება სხვა ფაქტორებისა: შიდა პოლიტიკური გადაწყვეტილებები, ეკონომიკური რეფორმები, საერთაშორისო ორგანიზაციების როლი, ადგილობრივი ელიტების ინტერესები.

აღიარება, რომ ეს არის ერთი პერსპექტივა: „მე ამას ასე ვხედავ, თუმცა ვიცი, რომ არსებობს სხვა ინტერპრეტაციებიც“.

საბჭოთა მემკვიდრეობის გავლენის აღწერისას განსხვავებული მაგალითების მოყვანა – როგორც ნეგატიური, ისე პოზიტიური (მაგ. განათლების სისტემის ზოგიერთი ელემენტი, სამეცნიერო ინფრასტრუქტურა), რათა სურათი უფრო ბალანსირებული იყოს.