Epshteynning oltita ombor ijara olgani aniqlandi. 

Detected Manipulations & Suggested Changes

Appeal to emotion

Hodisani yanada dramatik va xavotirli ko‘rsatish orqali o‘quvchida kuchli hissiy reaksiya uyg‘otish.

“...AQSH bo‘ylab oltita omborxonani ijaraga olgan.”, “...jinoyatlariga dalil boʻluvchi kompyuterlar va suratlarni yashirish uchun...” – bu yerda omborlar ijarasi fakt, lekin ularning aynan ‘jinoyatlarga dalil bo‘luvchi’ materiallarni yashirish uchun ishlatilgani qat’iy fakt sifatida berilgan, aslida bu ehtimoliy talqin. “Bu esa ularda Epshteyn va unga aloqador shaxslar, jumladan, sobiq shahzoda Endryu Mauntbatten-Vindzor hamda Lord Mendelson bilan bog‘liq oshkor qilinmagan dalillar bo‘lishi ehtimolini kuchaytiradi.” – ‘oshkor qilinmagan dalillar’ iborasi, ayniqsa nufuzli shaxslar bilan birga tilga olinishi o‘quvchida shubha va g‘azab uyg‘otishga xizmat qiladi.

2 suggestions

“Jeffri Epshteyn jinoyatlariga dalil boʻluvchi kompyuterlar va suratlarni yashirish uchun AQSH bo‘ylab oltita omborxonani ijaraga olgan.” o‘rniga: “The Telegraph ma’lumotlariga ko‘ra, Jeffri Epshteyn AQSH bo‘ylab oltita omborxonani ijaraga olgan; ayrim hujjatlar bu yerda kompyuterlar va suratlar saqlangan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.”

“Bu esa ularda ... oshkor qilinmagan dalillar bo‘lishi ehtimolini kuchaytiradi.” o‘rniga: “Bu holat, ayrim kuzatuvchilarga ko‘ra, bu omborlarda Epshteyn va unga aloqador shaxslar bilan bog‘liq materiallar bo‘lishi mumkinligi haqidagi taxminlarni kuchaytiradi; biroq bunday dalillar hozircha ommaga taqdim etilmagan.”

Unsubstantiated claims

Yetarli dalil yoki manba ko‘rsatmasdan, taxmin va gumonlarni faktga yaqin tarzda bayon qilish.

“Jeffri Epshteyn jinoyatlariga dalil boʻluvchi kompyuterlar va suratlarni yashirish uchun AQSH bo‘ylab oltita omborxonani ijaraga olgan.” – bu jumlada omborlar aynan ‘jinoyatlarga dalil bo‘luvchi’ materiallarni yashirish uchun ijaraga olingani qat’iy fakt sifatida aytilgan, lekin matnning keyingi qismida bu faqat hujjatlar asosida chiqarilgan ehtimoliy xulosa ekani ko‘rinadi. “Bu esa ularda Epshteyn va unga aloqador shaxslar, jumladan, sobiq shahzoda Endryu Mauntbatten-Vindzor hamda Lord Mendelson bilan bog‘liq oshkor qilinmagan dalillar bo‘lishi ehtimolini kuchaytiradi.” – bu yerda konkret dalil keltirilmasdan, nufuzli shaxslar bilan bog‘liq ‘oshkor qilinmagan dalillar’ mavjudligi ehtimoli kuchli ohangda berilgan. “Bu esa DoJ nufuzli shaxslarni himoya qilayotgani haqidagi da’volarni kuchaytirgan...” – qaysi da’volar, kim tomonidan, qanchalik asosli ekani aniq ko‘rsatilmagan.

3 suggestions

Birinchi jumlani shunday yumshatish: “...jinoyat ishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan kompyuterlar va suratlarni saqlash uchun...” yoki “...The Telegraph talqiniga ko‘ra, tergov uchun ahamiyatli bo‘lishi mumkin bo‘lgan kompyuterlar va suratlarni yashirish maqsadida...” deb, bu xulosa ekanini ko‘rsatish.

Nufuzli shaxslar haqidagi jumlaga manba va daraja qo‘shish: “Ba’zi huquqshunoslar va kuzatuvchilar bu omborlarda Epshteyn va unga aloqador shaxslar bilan bog‘liq materiallar bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqda, biroq buni tasdiqlovchi aniq dalillar hozircha e’lon qilinmagan.”

“Bu esa DoJ nufuzli shaxslarni himoya qilayotgani haqidagi da’volarni kuchaytirgan...” o‘rniga: “Bu holat ayrim sharhlovchilar orasida DoJ nufuzli shaxslarni himoya qilayotgani haqidagi tanqidlarni kuchaytirdi; DoJ esa bu ayblovlarni rad etmoqda.”

Cherry-picking data / Selective use of sources

Faqat ma’lum faktlar yoki manbalarni tanlab, muqobil tushuntirishlar yoki qarama-qarshi dalillarni yetarlicha ko‘rsatmaslik.

Matnda The Telegraph topgan hujjatlar va ular asosidagi talqinlar batafsil yoritilgan, lekin: - Omborlar haqiqatan ham tekshirilgan-tekshirilmagani bo‘yicha rasmiy pozitsiya aniq emas (“FBI ... dalillar yo‘qligini bildirdi”, “omborlar tekshirilgan yoki yo‘qligiga aniqlik kiritmagan”), - Omborlarning boshqa, jinoyatga aloqasiz maqsadlarda ishlatilgan bo‘lishi ehtimoli tilga olinmaydi. Bu selektivlik o‘quvchini faqat ‘yashirin kompromat’ ssenariysiga yo‘naltiradi.

2 suggestions

Omborlarning muqobil izohlarini qisqacha kiritish: “Mutaxassislar bunday omborlar boy shaxslar tomonidan soliq, xavfsizlik yoki shaxsiy maxfiylik sababli ham ijaraga olinishi mumkinligini ta’kidlashadi; hozircha Epshteynning bu omborlardan aniq qanday maqsadda foydalangani to‘liq aniqlanmagan.”

FBI va boshqa rasmiy organlarning pozitsiyasini yanada aniqroq va teng vaznda berish: “FBI esa hozircha omborlar bo‘yicha o‘tkazilgan tekshiruvlar tafsilotlarini oshkor qilmagan va kompromat saqlangani haqidagi taxminlarni tasdiqlovchi dalillar yo‘qligini bildirgan.”

Oversimplification / Narrative fallacy

Murakkab vaziyatni bitta ssenariy yoki izohga haddan tashqari bog‘lab, voqealar o‘rtasida kuchli, ammo to‘liq asoslanmagan hikoya yaratish.

Matn bo‘ylab quyidagi ketma-ketlik hosil bo‘ladi: omborlar ijarasi → kompyuterlar va CD’lar ko‘chirilishi → yashirin kameralar → DoJ tomonidan kam foto/video e’lon qilinishi → nufuzli shaxslar bilan bog‘liq kompromat ehtimoli. Bu elementlar bir-biriga mantiqan ulanadi, lekin ular orasidagi sabab-oqibat aloqalari qat’iy isbotlangan emas, ko‘proq ssenariy sifatida taqdim etilgan.

2 suggestions

Har bir bo‘g‘inda ehtimoliylikni aniq ko‘rsatish: “bu, ayrim kuzatuvchilarga ko‘ra, ... bo‘lishi mumkinligini anglatadi”, “biroq bu taxminni tasdiqlovchi mustaqil dalillar hozircha yo‘q” kabi iboralarni qo‘shish.

O‘quvchiga bu bir nechta ehtimoliy ssenariylardan biri ekanini eslatish: “Tahlilchilar bu faktlarni turlicha sharhlamoqda; ayrimlari buni kompromat yashirish bilan bog‘lasa, boshqalar buni boy shaxsning odatiy xavfsizlik va maxfiylik amaliyoti sifatida ko‘rmoqda.”

Framing effect / Biased language (yumshoq shakl)

Ma’lumotni ma’lum doirada taqdim etish orqali o‘quvchining qabul qilishiga ta’sir ko‘rsatish, neytral bo‘lishi mumkin bo‘lgan faktlarni shubha uyg‘otadigan tarzda ifodalash.

“Ushbu omborlar tekshirilmagan” sarlavhasimon bo‘limi va “AQSH rasmiylari ushbu omborlarni tekshirmagan bo‘lishi mumkin.” jumlasi – ‘tekshirilmagan’ degan framing avtomatik ravishda beparvolik yoki qasddan yashirish taassurotini uyg‘otadi, garchi keyin “bo‘lishi mumkin” deb yumshatilgan bo‘lsa ham. “Bu esa DoJ nufuzli shaxslarni himoya qilayotgani haqidagi da’volarni kuchaytirgan...” – bu jumla DoJ’ni himoya qilayotgan, shubhali sub’ekt sifatida ‘ramkalaydi’, lekin da’volarning manbasi va dalillari batafsil ko‘rsatilmagan.

2 suggestions

“Ushbu omborlar tekshirilmagan” o‘rniga: “Ushbu omborlar bo‘yicha tekshiruvlar haqida ochiq ma’lumotlar yo‘q” yoki “Omborlar tekshirilgani-tekshirilmagani rasmiy manbalar tomonidan aniq tasdiqlanmagan.”

DoJ haqidagi jumlani balanslash: “Bu esa ayrim tanqidchilar orasida DoJ nufuzli shaxslarni himoya qilayotgani haqidagi da’volarni kuchaytirgan; DoJ esa bu ayblovlarni qat’iyan rad etib, barcha materiallar qonuniy tartibda ko‘rib chiqilayotganini bildirgan.”