ლიეტუვაში მოქალაქების ნაწილი სამხედრო პოლიგონის მოწყობას ეწინააღმდეგება. 

Detected Manipulations & Suggested Changes

Appeal to emotion

Using emotionally charged descriptions or personal stories to influence readers’ attitudes rather than focusing only on neutral facts.

Several quotes and descriptions are emotionally loaded, for example: 1) „არ გვინდა, რომ სახლებიდან გაგვასახლონ ან ჩვენი მიწები და ტყეები წაგვართვან. ... ომი არ გვჭირდება. თუ აქ პოლიგონი აშენდება, ყველაზე მეტად ჩვენ დავზარალდებით“ – ეს ციტატა აერთიანებს გაძევების შიშს, საკუთრების დაკარგვას და ომის შიშს, რაც მკითხველში თანაგრძნობასა და შფოთვას იწვევს. 2) „ყველაფერი ჩვენი უკანასკნელი დანაზოგით აღვადგინეთ, ... ახლა კი ამ ყველაფრის წართმევა სურთ“ – აქ ხაზგასმულია „უკანასკნელი დანაზოგი“ და „წართმევა სურთ“, რაც ემოციურ ჩარჩოს ქმნის, თუმცა არ არის დაბალანსებული იურიდიული ან ფინანსური დეტალებით. 3) აქციის აღწერა: „მღეროდნენ პატრიოტულ სიმღერებს“, „ცოცხალი ჯაჭვი“ – ეს დეტალები სიმპათიას აღძრავს პროტესტის მიმართ და ნაკლებად აჩვენებს მეორე მხარის არგუმენტებს ან ემოციებს.

3 suggestions

დაუმატეთ განმარტება, რომ ეს არის ცალკეული მოქალაქეების სუბიექტური განცდები, მაგალითად: „მისი თქმით, მისი შეფასებით, თუ აქ პოლიგონი აშენდება, ყველაზე მეტად ადგილობრივი მოსახლეობა დაზარალდება“.

ემოციურ ციტატებს გვერდით დაურთეთ მოკლე ფაქტობრივი კონტექსტი: რა არის ოფიციალური იურიდიული პროცედურები გამოსყიდვის, იძულებითი გამოსახლების, გარემოზე ზემოქმედების შეფასების შესახებ.

პროტესტის ემოციური ატმოსფეროს აღწერის პარალელურად, ჩართეთ ანალოგიური სიღრმის ციტატები ან აღწერა იმ ადგილობრივი ან ოფიციალური პირებისგან, რომლებიც მხარს უჭერენ პოლიგონს, რათა ემოციური ბალანსი შენარჩუნდეს.

Oversimplification

Complex issues are presented in a way that suggests a simple, one-sided cause or consequence, without reflecting nuances.

ცალკეული ციტატები რთულ საკითხს (უსაფრთხოება, თავდაცვა, მიწის გამოსყიდვა, ეკოლოგია) ამარტივებს ერთ ხაზამდე: 1) „ლიეტუვაში ისედაც საკმარისი სამხედრო პოლიგონია. ომი არ გვჭირდება.“ – აქ იგულისხმება, თითქოს პოლიგონის აშენება პირდაპირ ომის საჭიროებას უკავშირდება, მაშინ როცა პოლიგონი შეიძლება განიხილებოდეს როგორც შეკავების ან წვრთნის ინფრასტრუქტურა. 2) „შეწყვიტეთ კარმიდამოების, ტყეებისა და ველური ბუნების განადგურება!“ – პლაკატის ტექსტი ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ პროექტი ავტომატურად ნიშნავს „განადგურებას“, მაშინ როცა მასშტაბი, შემამსუბუქებელი ზომები ან კომპენსაციები არ არის ახსნილი. ეს გამარტივებული მესიჯები ციტატებად არის მოყვანილი და არა ავტორის პოზიციად, მაგრამ სტატია არ სთავაზობს მკითხველს დამატებით კონტექსტს, რომელიც აჩვენებდა საკითხის სირთულეს (მაგ. გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცესი, ალტერნატიული ლოკაციების განხილვა, თავდაცვის საჭიროებების დეტალები).

3 suggestions

ციტატების შემდეგ დაუმატეთ განმარტებები, რომ ეს არის პროტესტის მონაწილეთა შეხედულება და მოკლედ აღწერეთ, რას ამბობს ოფიციალური გარემოზე ზემოქმედების ან თავდაცვის საჭიროებების შესახებ (თუ ასეთი ინფორმაცია საჯაროდ არსებობს).

დაუმატეთ ერთი-ორი წინადადება იმაზე, რომ პოლიგონის შესაძლო გავლენა გარემოზე და მოსახლეობაზე ჯერ კიდევ შეფასების ან განხილვის საგანია (თუ ასეა), ან რომ არსებობს კონკრეტული შემამსუბუქებელი გეგმები – ეს აჩვენებს, რომ საკითხი უფრო რთულია, ვიდრე პლაკატების ლოზუნგები.

განსაზღვრულად გამოყავით ლოზუნგები როგორც პროტესტის რიტორიკა, მაგალითად: „პლაკატებზე ემოციური ლოზუნგები იყო გამოტანილი, როგორიცაა...“ – ეს მკითხველს მიანიშნებს, რომ ეს არ არის ნეიტრალური აღწერა რეალური შედეგების შესახებ.

Unbalanced reporting

One side of the issue is covered in more detail, with more voices and arguments, than the other side.

სტატია დეტალურად ასახავს პროტესტის მხარეს: მრავალი ინდივიდუალური ციტატა (ელვირა იანჩიულიენე, ანელე ბალჩიენე, ვილმა კოშუბიენე, ანდრიუს მულევიჩიუსი, ლუკაშ მელეროვიჩი, თემის ლიდერი რამინტა კარაუსკიენე), მათი პირადი ისტორიები, ემოციური არგუმენტები, პეტიციის დეტალები, შეგროვილი თანხა და ა.შ. მეორე მხარე – ხელისუფლება/თავდაცვის სამინისტრო/პრეზიდენტი – წარმოდგენილია შედარებით მოკლედ: - „თავდაცვის სამინისტროში აცხადებენ, რომ ობიექტის სტრატეგიული მდებარეობა გადამწყვეტია ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გასაძლიერებლად.“ - პრეზიდენტის მოკლე ციტატა: პოლიგონი „აუცილებლად აშენდება“, კომპენსაცია იქნება „ძალიან სამართლიანი“. არ არის წარმოდგენილი: - დეტალური არგუმენტები, რატომ არის ეს კონკრეტული ლოკაცია არჩეული; - გარემოზე ზემოქმედების შეფასების შედეგები (თუ არსებობს); - კონკრეტული კომპენსაციის მექანიზმები და მაგალითები; - სხვა ადგილობრივი ან ექსპერტული ხმები, რომლებიც მხარს უჭერენ პროექტს. ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ორივე მხარე ფორმალურად არის ნახსენები, ნარატივი და სიმპათია მეტწილად პროტესტის მხარეს ეკუთვნის.

4 suggestions

დაუმატეთ უფრო ვრცელი კომენტარები თავდაცვის სამინისტროს ან სხვა ოფიციალური პირებისგან, სადაც განმარტებულია, რატომ არის არჩეული ეს ლოკაცია, რა ალტერნატივები განიხილეს და რატომ გამოირიცხა ისინი.

ჩართეთ კონკრეტული მაგალითები ან ციფრები კომპენსაციის შესახებ (საშუალო შეთავაზებული თანხები, შეფასების კრიტერიუმები, იურიდიული გარანტიები), რათა მკითხველმა დაინახოს არა მხოლოდ პროტესტის შეფასება, არამედ ოფიციალური პოზიციაც.

თუ არსებობს ადგილობრივი მცხოვრებლები ან ექსპერტები, რომლებიც მხარს უჭერენ პოლიგონის აშენებას, მათი ციტატების დამატება გააძლიერებს ბალანსს.

მოკლედ მიუთითეთ, არის თუ არა დაგეგმილი საჯარო განხილვები, სასამართლო დავები ან სხვა მექანიზმები, რომლითაც მოსახლეობას შეუძლია გავლენა მოახდინოს გადაწყვეტილებაზე – ეს აჩვენებს პროცესის სირთულეს და არა მხოლოდ დაპირისპირებას.

Cherry-picking data (mild, via selection of voices)

Presenting only certain examples or testimonies that support one narrative, while not including other relevant examples that might complicate the picture.

სტატიაში მოყვანილია მხოლოდ იმ ადგილობრივებისა და მხარდამჭერების ციტატები, რომლებიც პოლიგონის წინააღმდეგ არიან. არ ჩანს არც ერთი ადგილობრივი, რომელიც შესაძლოა მხარს უჭერდეს პროექტს (მაგალითად, ეკონომიკური სარგებლის, სამუშაო ადგილების ან უსაფრთხოების არგუმენტით), თუ ასეთი არსებობს. ასევე, პროტესტის მასშტაბი აღწერილია ორგანიზატორების მონაცემებით („დაახლოებით 1000-მა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა“), მაგრამ არ არის ნახსენები, აქვს თუ არა ხელისუფლებას ან პოლიციას განსხვავებული შეფასება მონაწილეთა რაოდენობაზე. ეს არ არის აშკარა მანიპულაცია, მაგრამ მონაცემების ერთმხრივი წყაროა.

3 suggestions

თუ ხელმისაწვდომია, დაუმატეთ მონაწილეთა რაოდენობის ოფიციალური შეფასება (პოლიციის ან მუნიციპალიტეტის მონაცემები) და მიუთითეთ, თუ განსხვავდება ორგანიზატორების შეფასებისგან.

მოიძიეთ და ჩართეთ სხვა ტიპის ადგილობრივი ან ექსპერტული ხმები, რომლებიც შესაძლოა მხარს უჭერდნენ პროექტს ან ნაწილობრივ მაინც იზიარებდნენ ხელისუფლების არგუმენტებს.

თუ ასეთი ხმები რეალურად არ არსებობს ან საჯაროდ არ გამოხატულა, ეს მკაფიოდ მიუთითეთ, რათა მკითხველმა იცოდეს, რომ ცალმხრივი ციტატები რეალური დისკურსის ასახვაა და არა რედაქციული შერჩევა.

Unsubstantiated implications (correlation/causation nuance)

Statements that imply a causal relationship or strong factual claim without supporting evidence, even if they are presented as quotes.

რამდენიმე ციტატა ქმნის მიზეზ-შედეგობრივ შთაბეჭდილებას, რომელიც არ არის დადასტურებული დამატებითი ფაქტებით სტატიაში: 1) „ტყეები აქ უკვე გაიჩეხა, ... ეს გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ადამიანებზე, არამედ მთელ ეკოსისტემაზე“ – ეკოლოგიურად ეს შეიძლება მართალი იყოს, მაგრამ სტატიაში არ არის მითითებული, რომ ტყის გაჩეხვა სწორედ პოლიგონის პროექტს უკავშირდება, ან არის თუ არა ეს სხვა ეკონომიკური საქმიანობის შედეგი. 2) „თუ აქ პოლიგონი აშენდება, ყველაზე მეტად ჩვენ დავზარალდებით“ – ეს არის პროგნოზი და არა დადასტურებული ფაქტი; სტატიაში არ არის განხილული, რა კონკრეტული ზარალი შეიძლება მიადგეს და რა შემამსუბუქებელი ზომებია გათვალისწინებული. ამგვარი განცხადებები ციტატებად არის მოყვანილი, მაგრამ ტექსტი არ სთავაზობს მკითხველს დამატებით მონაცემებს ან ექსპერტულ შეფასებებს, რომლებიც დაადასტურებდა ან დააზუსტებდა ამ კავშირებს.

3 suggestions

ციტატების შემდეგ დაუმატეთ განმარტება, რომ ეს არის მოქალაქეთა შეფასება/შიში და არა უკვე დადასტურებული შედეგი, მაგალითად: „მისი თქმით, იგი შიშობს, რომ...“.

თუ არსებობს ოფიციალური ან დამოუკიდებელი კვლევები ტყის გაჩეხვის მიზეზებზე ან ეკოლოგიურ ზემოქმედებაზე, მოკლედ მოიყვანეთ მათი ძირითადი დასკვნები, რათა მკითხველმა დაინახოს, რამდენად ემთხვევა ეს შიშები რეალურ მონაცემებს.

განსხვავეთ უკვე მომხდარი ფაქტები (უკვე გაჩეხილი ტყე) და მომავალი ჰიპოთეტური შედეგები (პოლიგონის შესაძლო ზემოქმედება) ცალკე ფორმულირებებით.